Werkwijze
Afhankelijk van het type workshop en de vraag werk ik met verschillende methodes en oefeningen. Ik werk veelal met de klankgeoriënteerde methode van Lichtenberg en combineer daarbij mijn inzichten met opgedane kennis en ervaring met gestalttherapie, bio-energetica en systemisch werk. Hieronder worden kort een aantal principes en methodes uiteengezet.
Klankgeoriënteerde methode van het Lichtenberg (voor zang en spraak)
In 2004 kwam ik via een logopediste in aanraking met de methode van Lichtenberg. Ik was direct verkocht! Dat je via je eigen stemklank direct in een verfijnd contact komt te staan met jezelf en dat daarbij je klank verbetert was enorm bevrijdend. Als zangeres ervaarde ik vaak veel druk in mijn lichaam en keel bij het zingen. Via deze methode leerde ik mijn stemklank veel meer te laten gaan waardoor niet alleen de klank voller werd maar ik me zelf ook vrijer en ontspannen voelde. De klank staat centraal binnen deze methode omdat de klank het belangrijkste element is bij zingen en spreken. De methode is ontwikkeld aan het het Lichtenberger Institut für Gesang und Instrumentalspiel door Gisela Rohmert en Prof.Dr. Ing. W.H.Rohmert. De methode is ontwikkeld vanuit gezamenlijk wetenschappelijk onderzoek met het Institut für Arbeitswissenschaft der Technischen Hochschule in Darmstadt.
Volgens de Lichtenbergmethode heeft de klank een ordenend principe. Dat wil zeggen dat de klank de andere elementen in spreken en zingen (zoals ritme, melodie, articulatie) kan regelen zonder dat wij daar met onze sturende invloed tussen gaan zitten. Daarbij heeft de klank ook een ordenend vermogen ten aanzien van onze lichaamshouding. Aan het instituut heeft men gevonden dat niet zozeer de stem, adem en articulatiespieren van belang zijn bij een goede stemfunctie, maar veeleer de weefsels rondom de spieren zoals bindweefsel en slijmvliezen. Hierbij gaat het er om of dit weefsel kan meeresoneren via de ontstane klank. Daardoor kunnen de verschillende lichaamsdelen en weefsels meer met elkaar in verbinding komen. Binnen de klank worden hogere frequenties aangesproken die hoorbaar worden. De klank kan hierdoor als heel licht en doorlaatbaar worden ervaren. Alsof er een zilveren randje (brilliance) op en in de klank ontstaat.
Ons stemapparaat is verbonden met de nervus vagus, een zenuw die behoort tot het parasympatische zenuwstelsel (onderdeel van onbewuste zenuwstelsel). Dit zenuwstelsel wordt vooral geinnerveerd door zintuigelijke en sensorische prikkelingen en ervaringen. In de zintuigen zijn veel receptoren, membranen en slijmvliezen te vinden. Deze zijn heel ontvankelijk voor het ontvangen en doorgeven van de klank. De transparantie van het lichaam voor de klank neemt dan toe. In de reguliere pedagogiek wil men ook dat de stemklank zich uitbreidt maar wordt de klank vaak meer in ruimtes gezet waardoor eerder druk en beperking wordt gecreërd.
Ik volg sinds 5 jaar lessen en supervisie in de klankgeorienteerde methode van Lichtenberg bij Corrie Janssen. Ik volgde verschillende seminars in deze methodiek aan het Lichtenberger Institut (Duitsland) waaronder:
- Strottenhoofd: Klinken tussen binnen en buiten
- Zenuwstelsel: Via parasympatische rust naar prestatie
- Waarneming: Sensorische Orientatie
- Lichaam: Weefsel en Resonantie
Momenteel volg ik bij het instituut de opleiding 'Toegepaste Stemfysiologie'
Bio-energetica
Bio-energetica is ontwikkeld door Alexander Lowen, die zijn werk heeft gebaseerd op het werk van Wilhelm Reich. De kern ervan is dat er een nauwe connectie bestaat tussen lichaam en geest. Lowen heeft een vijftal karakterstructuren beschreven met de daaraan gekoppelde lichaamsspanningen en verkrampingen. Het lichaam heeft zich als het ware gepantserd tegen het vrij leven, uiten, voelen en doorstromen. Door weer in contact te treden met deze blokkades en druk kunnen deze zich oplossen en het lichaamsweefsel weer meer in vibratie komen. Hierdoor aard je beter en ben je meer in de realiteit.
Ervarings- en lichaamsgericht Gestaltwerk
Gestalttherapie is een ervaringsgerichte methode waarbij waarneming, contact en uitwisseling met de omgeving als ingang voor het leer- en groeiproces worden gebruikt. Door middel van contact en bewustzijn krijgt iemand meer zicht op hoe hij zijn eigen behoeftes al dan niet kan vervullen. Door bewustzijnsvergroting over waar iemand zichzelf klemzet kunnen blokkades opgeheven worden. Hierbij gaat het vooral om 'hoe iemand zijn gedrag in stand houdt' i.p.v. te analyseren 'waarom' iemand zichzelf zo gedraagt. Blokkades zijn herkenbaar aan lichamelijke (bv. hoofdpijn) en geestelijke (angst, verveling, irritatie, gebrek aan energie) spanningen. Door aandacht te geven aan de storingen zelf kan de eigen energie opnieuw opgang gebracht worden waardoor blokkades worden opgeheven. Binnen deze benadering wordt veel aandacht geschonken aan lichaamsgewaarwordingen waarbinnen ook stem en klank als ingang voor het leerproces kunnen dienen. Awareness ofwel bewustzijn ontstaat via waarnemen. Waarnemen is daarmee misschien wel de belangrijkste vaardigheid naar zelfkennis.
Ik volgde drie jaar een gestaltopleiding bij BOLT te Zaltbommel
Stemexpressie
Door het volgen van verschillende workshops en sessies bij o.a. Jonathan Hart en Maurice Willems ben ik in aanraking gekomen met het stem werk van Roy Hart Theatre. Zij beschouwen de stem als klankuiting en onlosmakelijk verbonden met de persoonlijkheid. De stem laat onze verlangens, emoties en gevoelens horen ofwel geeft uitdrukking aan onze innerlijke wereld. Onder invloed van opvoeding en cultuur zijn we geneigd bepaalde ongewenste delen (subpersoonlijkheden) van onszelf te onderdrukken wat direct zijn weerslag heeft op ons stemgebruik.
Via workshops en supervisie heb ik kennis gemaakt met stem werk van Roy Heart Theatre o.a. via stemtherapeut Maurice Willems en Jonathan Hart
Via de stem en klank is het zoals gezegd mogelijk contact te krijgen met jezelf. Als mensen bij mij in de praktijk komen met de behoefte zich vrijer te maken en meer inzicht te krijgen in hun blokkades en verlangens focus ik desgewenst meer op de psychologische thema's die we tegenkomen bij het werken met stem en klank. Daarbij kan het nodig zijn een uitstapje te maken naar psychologische inzichten op dieper niveau. Door ervaringen te koppelen aan inzicht en patronen vanuit het gezin van herkomst (de familie) kan dieper inzicht en heling plaatsvinden. Systemisch werk of opstellingenwerk legt bloot welke verstrikkingen in het spel zijn (vaak nog vanuit familiesysteem) die nog steeds invloed uitoefenen. Door een systemische interventie (bv. het maken van een genogram, het werken met opstellingen set (blokjes) die personen of thema's vertegenwoordigen) kan iemand zich bewust worden van deze dynamiek en van daaruit een andere vrije keuze maken.
In 2008 volgde ik een intensieve training 'systemisch werken' bij Parre en Deden consultancy. Daarnaast heb ik supervisie bij deze manier van werken.